Ko'p so'raladigan savollar
"Foiz" nima?
Foiz — lotincha per centum ("yuzdan") so'zidan kelib chiqqan bo'lib, biror sonning yuzdan bir qismini bildiradi. Matematikada % belgisi bilan ifodalanadi. Masalan, 50% = 50/100 = 0.5.
Foiz belgisi (%) qachon paydo bo'lgan?
% belgisi XV asrda Italiyada savdo hisob-kitoblari uchun qo'llanila boshlangan. Dastlab pc yoki p cento tarzida yozilgan, keyinchalik grafik qisqartirib % shakliga kelgan. Bugungi kunda barcha tillar va tizimlar tomonidan universal belgi sifatida qabul qilingan.
Dunyo bo'ylab foiz qayerlarda ishlatiladi?
Moliya: bank foiz stavkalari, kredit, depozit, inflyatsiya.
Sog'liqni saqlash: dori samaradorligi, kasallik tarqalish darajasi.
Savdo: chegirma, soliq, foyda marjasi, bozor ulushi.
Texnologiya: batareya quvvati, yuklanish holati, xato ulushi.
Bank foiz stavkasi qanday ishlaydi?
Bank depozitga yoki kreditga yillik foiz stavkasi belgilaydi. Masalan, 12% yillik stavka bilan 1,000,000 so'm depozit qo'yilsa, yil oxirida 120,000 so'm foiz daromad olinadi. Murakkab foizda har oy hisoblangan foiz asosiy summaga qo'shilib, keyingi oy kattaroq summadan hisoblanadi.
Chegirma foizini qanday hisoblash mumkin?
Formula: Chegirma summasi = Narx × Foiz ÷ 100.
Misol: 500,000 so'mlik mahsulotga 20% chegirma — chegirma summasi 100,000 so'm, yakuniy narx 400,000 so'm.
Foiz va promil farqi nima?
Foiz (%) — yuzdan bir qism (1/100).
Promil (‰) — mingdan bir qism (1/1000).
Promil asosan tibbiyotda qon alkogol miqdori yoki suvdagi tuz konsentratsiyasini o'lchashda ishlatiladi.
O'zbekistonda foiz qanday muhim?
O'zbekistonda foiz ko'rsatkichlari moliya, sug'urta, soliq va bank tizimida keng qo'llaniladi. Markaziy bank asosiy stavkasi, ipoteka foizlari, savdo kredit shartlari — barchasi foiz asosida hisoblanadi.